สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และภารกิจในการรักษาศิลปะการแสดงไทย

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเป็นผู้สนับสนุนศิลปะดนตรีและการแสดงของไทย โดยทรงฟื้นฟูละครโขนผ่านการอุปถัมภ์ การฟื้นฟูเครื่องแต่งกาย และการแสดงในรูปแบบที่ทันสมัย

พระบาทสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมุ่งมั่นในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู ถ่ายทอด พัฒนา และส่งเสริมมรดกทางวัฒนธรรมของชาติในด้านดนตรี นาฏศิลป์แบบดั้งเดิม และการแสดงพื้นบ้าน 

พระองค์ทรงสนับสนุนการจัดนิทรรศการทางวัฒนธรรมทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแสดงนาฏศิลป์แบบดั้งเดิม "โขน" ซึ่งเป็นสมบัติอันล้ำค่าที่บรรพบุรุษได้สืบทอดไว้ 

พระองค์ทรงอุทิศตนเพื่อให้โขนยังคงเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ ทรงอุปถัมภ์การแสดงโขนและทรงสนับสนุนการฟื้นฟูเครื่องแต่งกายโขนโดยกรมศิลปากรเพื่อเสริมความงาม

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ยังทรงมีพระราชดำริในการอนุรักษ์และพัฒนาโขนตั้งแต่ปี 2546 โดยทรงส่งเสริมการศึกษาการแต่งหน้าของโขนเพื่อให้มีความสวยงามเป็นเอกลักษณ์ สร้างสรรค์เครื่องแต่งกายที่ประณีตตามแบบโบราณ และพัฒนาให้การแสดงโขนเหมาะสมกับสังคมยุคปัจจุบัน

การแสดงโขนพระราชทานเริ่มต้นในปี 2550 โดยการแสดงตอน "พรหมาสตร์" จากรามเกียรติ์ ในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษาของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และพระชนมพรรษา 75 พรรษาของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง 

การแสดงจัดขึ้นเมื่อวันที่ 24-25 ธันวาคม 2550 ที่ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย การแสดงได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง

ด้วยวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล พระองค์ทรงริเริ่มการศึกษาค้นคว้าการแสดงโขนแบบดั้งเดิม ฟื้นฟูความรู้และเทคนิคการสร้างเครื่องแต่งกายโขนเพื่อรักษาความงดงามดั้งเดิม พระองค์ได้สั่งการให้ผู้เชี่ยวชาญและศิลปินในสาขาที่เกี่ยวข้องศึกษาข้อมูลทางประวัติศาสตร์อย่างละเอียดเพื่อสร้างเครื่องแต่งกายโขนใหม่และพัฒนาเทคนิคการแสดงให้ทันสมัย

ในปี 2552 การแสดงโขนพระราชทาน "รามเกียรติ์ ตอน ศึกพรหมาสตร์" ได้กลายเป็นบทแรกของการแสดงโขนพระราชทานที่ประสบความสำเร็จ ได้รับคำชมในเรื่องความสวยงามของเครื่องแต่งกาย ฉากที่ยิ่งใหญ่ และเทคนิคที่ประณีตในการฟื้นฟูศิลปะโขนที่เกือบสูญหายไป

การฟื้นฟูโขนครั้งนี้ทำให้โขนได้รับการยอมรับในระดับโลก และในเดือนพฤศจิกายน 2561 องค์การยูเนสโกได้ประกาศให้โขนไทยเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ทำให้การแสดงนี้กลายเป็นสมบัติทางวัฒนธรรมที่มีค่าให้คนไทยทุกคนรักษาไว้