สมการปราบปรามสแกมเมอร์ เจาะโครงสร้างอาชญากรรมข้ามชาติ จากหน้าจอหลอกลวง สู่เส้นทางเงินและกลไกความมั่นคง . EP.5 THE SOLUTION “ปราบวันนี้ จะหยุดได้จริงหรือ?”

ความสำเร็จที่แท้จริง ต้องวัดจากความเสียหายที่ลดลง
การจับกุมผู้กระทำผิด การอายัดบัญชี และการตรวจยึดทรัพย์สิน เป็นกลไกสำคัญในการปราบปรามสแกมเมอร์ แต่คำถามที่สำคัญไม่แพ้กันคือ หลังจากดำเนินมาตรการเหล่านี้แล้ว ประชาชนปลอดภัยขึ้นหรือไม่ และเครือข่ายอาชญากรรมมีความสามารถในการกลับมาก่อเหตุลดลงเพียงใด

ตลอด 4 ตอนที่ผ่านมา EXPLORER : สมการปราบปรามสแกมเมอร์ ได้พาเราไปทำความเข้าใจภัยคุกคามใน EP.1 เจาะโครงข่ายอาชญากรรมข้ามชาติใน EP.2 ติดตามเส้นทางเงินใน EP.3 และวิเคราะห์ข้อจำกัดด้านพรมแดนและความร่วมมือระหว่างประเทศใน EP.4

ภาพรวมที่ได้สะท้อนว่า สแกมเมอร์ไม่ใช่เพียงคนที่โทรศัพท์มาหลอกให้ประชาชนโอนเงิน แต่เป็นเครือข่ายที่อาจเชื่อมโยงผู้สั่งการ เงินทุน เทคโนโลยี บัญชีม้า และช่องทางฟอกเงินเข้าด้วยกัน

ดังนั้น การแก้ปัญหาจึงไม่อาจพึ่งพามาตรการใดมาตรการหนึ่ง แต่ต้องทำให้การปราบปราม การติดตามเงิน การประสานงานระหว่างหน่วยงาน และการป้องกันประชาชนทำงานร่วมกันอย่างต่อเนื่อง

โจทย์สำคัญของ EP.5 จึงอยู่ที่ว่า จะเปลี่ยนผลจากการปราบปรามให้เป็นความปลอดภัยที่ประชาชนสัมผัสได้อย่างไร
.
1. วัดผลการปราบปราม ต้องมองให้ไกลกว่ายอดจับกุม
จำนวนคดี ผู้ต้องหา บัญชีที่ถูกระงับ และมูลค่าทรัพย์สินที่ตรวจยึด เป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยสะท้อนผลการดำเนินงาน แต่ตัวเลขเหล่านี้ยังไม่สามารถบอกความสำเร็จทั้งหมดได้ หากไม่มีข้อมูลผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นตามมา

ตัวอย่างเช่น การจับกุมผู้กระทำผิดได้จำนวนมากไม่ได้ยืนยันโดยตัวมันเองว่าความเสียหายจากการหลอกลวงลดลง ขณะที่การตรวจยึดทรัพย์สินมูลค่าสูงก็ไม่ได้หมายความว่าผู้เสียหายได้รับเงินคืนแล้วทั้งหมด

รายงาน Global Financial Fraud Assessment ขององค์การตำรวจอาชญากรรมระหว่างประเทศ (INTERPOL) ปี 2024 อธิบายถึงความซับซ้อนของเครือข่ายฉ้อโกงทางการเงิน และบทบาทของเทคโนโลยีที่ช่วยให้การหลอกลวงและการเคลื่อนย้ายผลประโยชน์ทำได้ยากต่อการตรวจสอบมากขึ้น

ข้อค้นพบนี้ชี้ให้เห็นว่า การประเมินผลต้องพิจารณาทั้งการดำเนินคดี ความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง และความสามารถในการลดโอกาสที่อาชญากรรมจะเกิดซ้ำ

การวัดผลที่ครอบคลุมจึงควรตอบคำถามสำคัญ 3 ข้อ
        - ความเสียหายลดลงหรือไม่ ทั้งจำนวนคดีและมูลค่าความเสียหายในช่วงเวลาที่เปรียบเทียบกันได้
        - ผู้เสียหายได้รับเงินคืนเท่าใด โดยแยกจากเงินที่อายัดหรือตรวจยึดไว้
        - เครือข่ายกลับมาก่อเหตุได้ยากขึ้นหรือไม่ หลังการจับกุมและดำเนินมาตรการต่าง ๆ

ทั้งนี้ การเปรียบเทียบสถิติต้องคำนึงถึงช่วงเวลา นิยามของคดี และวิธีเก็บข้อมูล เพราะจำนวนคดีที่เพิ่มขึ้นอาจเกิดจากการแจ้งเหตุที่มากขึ้น ไม่ได้หมายความว่าการปราบปรามล้มเหลวเสมอไป

หัวใจจึงไม่ใช่การลดตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งให้ได้มากที่สุด แต่เป็นการใช้ข้อมูลที่ตรวจสอบได้เพื่อประเมินว่าประชาชนได้รับความคุ้มครองดีขึ้นจริงหรือไม่
.
2. จากคนปลายสาย สู่ผู้ควบคุมเครือข่ายและเส้นทางเงิน
บทเรียนจาก EP.2 ทำให้เห็นว่าเครือข่ายสแกมเมอร์อาจแบ่งหน้าที่ตั้งแต่ผู้จัดหาเงินทุน ผู้พัฒนาเครื่องมือหลอกลวง ผู้ติดต่อเหยื่อ ผู้จัดหาบัญชีม้า ไปจนถึงผู้ควบคุมเส้นทางเงินและผู้รับผลประโยชน์

การจับกุมผู้ลงมือหลอกลวงจึงเป็นส่วนสำคัญของการบังคับใช้กฎหมาย แต่การขยายผลให้ถึงผู้ควบคุมเครือข่ายก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน เพราะช่วยให้เห็นว่าใครเป็นผู้จัดหาเงินทุน ใครเป็นผู้สนับสนุน และเงินที่ได้จากการกระทำผิดถูกส่งต่อไปยังใคร

งานวิชาการของ Kota Watanabe เรื่อง Behind the Scam Cities: Armed Brokerage in the Myanmar–Thai Borderland ซึ่งเผยแพร่ในวารสาร Critical Asian Studies ศึกษาความสัมพันธ์เชิงอำนาจและเศรษฐกิจการเมืองที่เกี่ยวข้องกับเมืองสแกมเมอร์บริเวณชายแดนเมียนมา–ไทย งานศึกษานี้ช่วยให้เห็นว่าปัญหามีมิติซับซ้อนกว่าการจับกุมผู้ปฏิบัติการในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง

ขณะเดียวกัน รายงานของสำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ (UNODC) ปี 2023 ยังกล่าวถึงความเชื่อมโยงระหว่างศูนย์หลอกลวงออนไลน์กับการค้ามนุษย์และการบังคับให้กระทำความผิด
 
ข้อมูลเหล่านี้สะท้อนว่า การปราบปรามต้องพิจารณาทั้งโครงสร้างอาชญากรรมและสถานะของผู้เกี่ยวข้อง โดยแยกผู้สั่งการและผู้แสวงหาผลประโยชน์ออกจากผู้ที่อาจถูกหลอกหรือบังคับให้ทำงาน พร้อมดำเนินการตามพยานหลักฐานและกระบวนการยุติธรรม

อีกด้านหนึ่ง การติดตามเส้นทางเงินต้องแยกสถานะของทรัพย์สินให้ชัดเจน ได้แก่
เงินที่อายัดได้ คือเงินที่ถูกจำกัดการเคลื่อนไหวตามกระบวนการที่เกี่ยวข้อง
ทรัพย์สินที่ตรวจยึดหรืออายัดไว้ คือทรัพย์สินที่อยู่ระหว่างการดำเนินการตามกฎหมาย
ทรัพย์สินที่ถูกริบ คือทรัพย์สินที่ผ่านกระบวนการทางกฎหมายตามกรณี
เงินที่คืนถึงผู้เสียหาย คือจำนวนเงินที่ผู้เสียหายได้รับคืนจริง
ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน จึงควรรายงานแยกจากกันเพื่อให้ประชาชนเข้าใจสถานะของเงินได้อย่างถูกต้อง

แนวทาง Asset Recovery Guidance and Best Practices ของ Financial Action Task Force (FATF) ปี 2025 ให้ความสำคัญกับกระบวนการติดตามทรัพย์สินตั้งแต่การค้นหาและอายัด ไปจนถึงการริบและการจัดการทรัพย์สินตามกฎหมาย

สำหรับผู้เสียหาย การติดตามเงินคืนมีความหมายมากกว่าตัวเลขทางการเงิน เพราะเงินที่สูญเสียอาจเป็นเงินเก็บทั้งชีวิต ค่าเล่าเรียน หรือเงินทุนสำหรับดูแลครอบครัว

“การปราบปรามจึงควรเดินหน้าควบคู่กับการขยายผลถึงผู้รับผลประโยชน์และการช่วยให้ผู้เสียหายได้รับเงินคืนตามกระบวนการที่กฎหมายกำหนด”
.
3. ปิดช่องว่างของระบบ และป้องกันไม่ให้เกิดเหตุซ้ำ
การปราบปรามสแกมเมอร์เกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน ทั้งหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย สถาบันการเงิน ผู้ให้บริการโทรคมนาคม แพลตฟอร์มออนไลน์ และหน่วยงานในต่างประเทศ

ประเทศไทยได้พัฒนามาตรการป้องกันอาชญากรรมทางเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่อง เช่น การจัดการบัญชีม้า การแลกเปลี่ยนข้อมูล และการเพิ่มมาตรการดูแลลูกค้าของสถาบันการเงิน โดยธนาคารแห่งประเทศไทยได้เผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับมาตรการเหล่านี้ในปี 2568

ความท้าทายสำคัญจึงอยู่ที่การทำให้มาตรการต่าง ๆ ทำงานเชื่อมโยงกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีแนวทางที่ควรให้ความสำคัญ 4 ด้าน
     1. เชื่อมโยงข้อมูลอย่างรวดเร็วและปลอดภัย
ข้อมูลจากธนาคาร โทรคมนาคม แพลตฟอร์มออนไลน์ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ควรนำมาประกอบการตรวจสอบได้ตามอำนาจหน้าที่และกฎหมาย พร้อมคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและตรวจสอบการเข้าถึงข้อมูลได้
     2. ระงับความเสียหายให้เร็ว พร้อมคุ้มครองประชาชนสุจริต
การระงับบัญชีช่วยสกัดการเคลื่อนย้ายเงินได้ แต่ต้องมีช่องทางทบทวนและแก้ไขกรณีที่กระทบผู้บริสุทธิ์อย่างเหมาะสม เพื่อให้ระบบป้องกันมีทั้งความรวดเร็วและความแม่นยำ
     3. ประสานความร่วมมือระหว่างประเทศอย่างต่อเนื่อง
เมื่อเครือข่ายสามารถเคลื่อนย้ายเงิน คน และโครงสร้างพื้นฐานข้ามพรมแดน การแลกเปลี่ยนข้อมูล การรักษาพยานหลักฐาน และการติดตามทรัพย์สินจึงต้องดำเนินต่อเนื่อง ไม่สิ้นสุดเพียงการปิดฐานปฏิบัติการแห่งใดแห่งหนึ่ง
     4. ลดช่องทางที่มิจฉาชีพใช้เข้าถึงเหยื่อ
สถาบันการเงินต้องพัฒนาระบบตรวจจับธุรกรรมผิดปกติ ผู้ให้บริการโทรคมนาคมต้องร่วมลดการใช้หมายเลขและซิมเพื่อหลอกลวง ส่วนแพลตฟอร์มออนไลน์ควรมีมาตรการจัดการบัญชีแอบอ้างและโฆษณาหลอกลวงตามกรอบกฎหมาย

ขณะเดียวกัน การสร้างภูมิคุ้มกันให้ประชาชนยังเป็นส่วนสำคัญของการป้องกัน แต่ไม่ควรผลักภาระทั้งหมดให้ประชาชนต้องระวังตัวเพียงฝ่ายเดียว เพราะการหลอกลวงในปัจจุบันสามารถใช้ทั้งเทคโนโลยีและจิตวิทยาเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือได้อย่างซับซ้อน

ประชาชนจึงควรเข้าถึงช่องทางตรวจสอบ แจ้งเหตุ และขอความช่วยเหลือได้สะดวก หากเกิดเหตุควรรีบติดต่อธนาคารและ AOC 1441 เพื่อแจ้งเหตุโดยเร็ว พร้อมเก็บหลักฐานที่เกี่ยวข้อง

เป้าหมายของการป้องกันไม่ใช่เพียงทำให้ประชาชนรู้เท่าทันมากขึ้น แต่ต้องทำให้ระบบโดยรวมช่วยลดโอกาสการเกิดเหตุและจำกัดความเสียหายได้ตั้งแต่ต้นทาง
.
4. ความสำเร็จที่แท้จริง ต้องเกิดขึ้นกับประชาชน
เมื่อพิจารณาทั้งการปราบปราม การติดตามเงิน และการป้องกัน จะเห็นว่าความสำเร็จไม่ได้เกิดจากมาตรการใดมาตรการหนึ่ง แต่เกิดจากการทำงานร่วมกันของหลายภาคส่วน

การประเมินผลในระยะยาวจึงควรพิจารณาว่า
       - ความเสียหายจากการหลอกลวงลดลงอย่างต่อเนื่องหรือไม่
       - ผู้เสียหายได้รับเงินคืนมากน้อยเพียงใดและใช้เวลานานเท่าใด
       - การดำเนินคดีสามารถขยายผลไปถึงผู้สั่งการและผู้รับผลประโยชน์ตามพยานหลักฐานหรือไม่
       - ระบบป้องกันสามารถสกัดความเสียหายได้รวดเร็ว พร้อมแก้ไขกรณีที่กระทบประชาชนสุจริตหรือไม่
       - เครือข่ายที่ถูกปราบปรามกลับมาก่อเหตุซ้ำหรือเปลี่ยนรูปแบบไปอย่างไร

ข้อมูลเหล่านี้ควรรายงานอย่างสม่ำเสมอ พร้อมอธิบายวิธีนับและช่วงเวลาที่ใช้เปรียบเทียบ เพื่อให้สังคมสามารถติดตามผลได้โดยไม่ด่วนสรุปจากตัวเลขเพียงชุดเดียว

เมื่อย้อนกลับไปดูทั้ง 4 ตอนที่ผ่านมา เราเห็นแล้วว่าสแกมเมอร์เป็นปัญหาที่เชื่อมโยงทั้งเครือข่ายอาชญากรรม เส้นทางเงิน เทคโนโลยี และความร่วมมือระหว่างประเทศ การแก้ปัญหาจึงต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ทั้งการจับกุม การขยายผล การตัดผลประโยชน์ และการป้องกันไม่ให้มีผู้เสียหายรายใหม่

ท้ายที่สุด ความสำเร็จของการปราบปรามไม่ควรวัดจากจำนวนผู้ถูกจับเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูว่าประชาชนสูญเสียเงินน้อยลงหรือไม่ ได้รับความช่วยเหลืออย่างเป็นธรรมหรือไม่ และเครือข่ายอาชญากรรมมีโอกาสกลับมาก่อเหตุลดลงเพียงใด

เพราะเป้าหมายของการปราบสแกมเมอร์ไม่ใช่เพียงการจัดการกับอาชญากรรมที่เกิดขึ้นแล้ว แต่คือการสร้างระบบที่ช่วยให้ประชาชนปลอดภัยขึ้น และทำให้การหลอกลวงเกิดขึ้นได้ยากกว่าเดิมอย่างยั่งยืน

นี่คือสมการสุดท้ายของ EP.5 — ปราบให้ได้ ตัดวงจรให้ถึง และป้องกันไม่ให้ประชาชนต้องตกเป็นเหยื่อซ้ำ
.
แหล่งอ้างอิง
1. Watanabe, K. (2025). Behind the Scam Cities: Armed Brokerage in the Myanmar–Thai Borderland. Critical Asian Studies. DOI
2. UNODC. (2023). Casinos, cyber fraud, and trafficking in persons for forced criminality in Southeast Asia. รายงานฉบับเต็ม
3. INTERPOL. (2024). Global Financial Fraud Assessment. ข้อมูลและข้อค้นพบ
4. FATF. (2025). Asset Recovery Guidance and Best Practices. แนวทางการติดตามและจัดการทรัพย์สิน
5. ธนาคารแห่งประเทศไทย. (30 มกราคม 2568). มาตรการจัดการบัญชีม้าและการป้องกันอาชญากรรมทางการเงิน
.
29 ต.ค. 69